Parşömen

Pergamonluların yarattığı bir kültür devrimi: Parşömen

 

Adını Bergama’dan alan parşömen, membrana pergamana veya charta pergamena olarak adlandırılan, deriden yapılmış bir kâğıt ürünüdür.

 

Bergama Krallığı, Kral 2. Eumenes zamanında sanat ve bilim alanlarında Mısır’daki İskenderiye Kütüphanesi ile yarışacak duruma gelmiştir. Bu durumdan rahatsız olan Mısır Krallığı, Bergama’ya papirüs ihracatını yasaklamış, böylelikle MÖ 2. yy. başlarında Kral, üzerine yazı yazılacak yeni bir malzeme arayışına girmiştir. Yapılan çalışmalar sonuç vermiş, Krates ve İrodikos adlı sanatçılar oğlak derisinden kâğıt (parşömen) üretmeyi başarmışlardır.

 

Kullanışlılığı ve elverişliliği uygun görülen bu kâğıtlara, Bergama kâğıdı (Charta Pergamena) adı verilmiş, böylece bilim dünyasının yolunu aydınlatacak olan parşömenler Bergama’nın simgesi durumuna gelmiştir. Dönemin Pergamon Kütüphanesi, edebiyat ve sanat alanlarında parşömenlere yazılmış 200.000 tomar kitaba ev sahipliği yapmıştır. Parşömenle birlikte, rulodan kodekse geçilerek bugünkü kitapların ilk örnekleri de verilmiştir.

 

Parşömen, bugün, ilk üretildiği yer olan Bergama’da Anadolu’nun son karatabağı ve parşömen ustası olan İsmail Araç tarafından geleneksel yöntemlerle üretilmeye devam etmektedir.