İzmir'in Dünya Mirası Alanları

İzmir, tarihi ve kültürel kimliğiyle bugünkü uygarlığımızın beşiğidir. Kurulduğu günden beri evrensel bir şehirdir. İnsanlığın ilk dönemlerinden beri çok yönlü bir kültür birikimini barındırır. Korunmaya değer kültürel, tarihsel ve doğal varlıkları ile İzmir mutlaka görülmesi gereken şehirlerden biridir. İzmir’de UNESCO'ya bağlı Dünya Mirasları Komitesi tarafından belirlenen kriterleri karşılayan iki muhteşem antik kent yer almaktadır: Bergama ve Efes. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne girmeyi başarmış İzmir Tarihi Liman Kenti ve Birgi Tarihi Kenti’nin yanı sıra Gediz Deltası’nın geçici listeye girmesi için çalışmalar sürmektedir. Foça, Çandarlı ve Çeşme kaleleri ise “Ceneviz Ticaret Yolunda Akdeniz’den Karadeniz’e kadar Kale ve Surlu Yerleşimler” başlığıyla  UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer almaktadır.

İzmir, özgün kültürünü sanat ve mimari mirasıyla yansıtan bir şehirdir. Şehir ziyaretçilerine; koyları, antik kentleri, sakin kasaba ve köyleri ile tarih ve doğayla iç içe eşsiz deneyimler sunmaktadır.

Efes UNESCO Dünya Mirası

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde dört bileşenle yer alan ve Türkiye’nin en büyük açık hava müzesi olan Efes Antik Kenti’ni her yıl yaklaşık iki milyon kişi ziyaret eder; Büyük Tiyatro, Artemis Tapınağı ve Celsus Kütüphanesi kentin dikkat çeken alanlarıdır.İzmir’in Selçuk ilçesindeki Efes, İyonya’nın on iki kentinden biridir; yerleşim tarihi Neolitik Çağ’a, Çukuriçi Höyük bulgularıyla MÖ 6. bin yıla kadar uzanmaktadır. Ayasuluk Tepesi’ndeki Apasas, Hititlerin çağdaşı Arzawa Devleti’nin merkezidir. Tarihi boyunca yer değiştiren Efes’in kalıntıları 8 kilometrelik alana yayılmıştır. MÖ 300’de Lysimakhos’un kurduğu kent, Helenistik ve Roma dönemlerinde Asya eyaletinin başkenti ve önemli bir liman kenti olarak altın çağını yaşamıştır.

Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı

UNESCO Dünya Mirası Bergama Akropolü, Pergamon Krallığı’nın başkenti olarak kütüphanesi, Anadolu’nun en dik antik tiyatrosu ve Asklepion’u ile öne çıkmaktadır. Pergamon Antik Kenti üzerine kurulu Bergama, Türkiye’nin on üçüncü UNESCO Dünya Mirası’dır. Bergama Ovası’na hâkim Akropol; Athena ve Trajan tapınakları, Zeus Sunağı, tiyatrosu ve Bergama Kütüphanesi ile öne çıkar. Tıp ve eczacılığın simgesi yılan figürünün doğduğu Bergama’daki Asklepion, MÖ 4. yüzyıldan itibaren önemli bir sağlık merkezi olmuş; Bergamalı Galen de burada yetişmiştir.

Tarihi Liman Kenti

İzmir, tarihi boyunca Akdeniz’in en önemli liman şehirlerinden biridir. Ürünlerin, fikirlerin ve kültürlerin buluşup, yeni anlamlar ve içerikler yüklenerek dünyaya yayıldığı merkezdir. İpek Yolu ile Akdeniz’i eski dünyaya bağlayan deniz ticaret yollarının düğüm noktasıdır. İzmir, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan, çok kültürlü yapısı ve Kemeraltı Çarşısı ile öne çıkan bir liman kentidir. Smyrna Agorası ve Smyrna Tiyatrosu kazılarıyla öne çıkan Kemeraltı–Kadifekale hattı, geçmişten günümüze İzmir’in kent merkezi olmayı sürdürmektedir.

Birgi

UNESCO Geçici Miras Listesi’nde yer alan İzmir'in, Ödemiş ilçesine bağlı Birgi, ziyaretçilerini zamanda bir yolculuğa çıkarmaktadır. Yüksek taş evleri ve ahşap pencereleriyle geleneksel mimari dokusunu koruyan Birgi'nin tarihi 5 bin yıl öncesine uzanır.  Görkemli taş konakları, insanın gözünü ve ruhunu okşayan yapılarıyla; türbeleri, camileri ve hamamlarıyla Birgi, sadeliğin, saygının, birlikte yaşama kültürünün, incelikli bir yaşam zevkinin son sığınağı olarak görülmektedir.

Foça, Çandarlı ve Çeşme Kaleleri

2013 yılında “Ceneviz Ticaret Yolunda Akdeniz’den Karadeniz’e kadar Kale ve Surlu Yerleşimler” başlığıyla yapılan başvuru kapsamında Foça ve Çandarlı kaleleri UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesine dâhil edilmiştir. Özellikle on birinci ve on beşinci yüzyıllarda Akdeniz’in farklı noktalarında koloniler kuran Cenevizliler, ticaret yollarının korunması için özellikle liman bölgelerine kaleler inşa etmiş veya mevcut kaleleri onarmıştır. Söz konusu listeye 2020 yılında Çeşme Kalesi de dâhil edilerek İzmir’de listede bulunan kale sayısı üçe çıkmıştır.

Gediz Deltası

Gediz Deltası, İzmir gibi büyük bir metropol içinde yer alan, biyolojik çeşitliliği ve üretim faaliyetleriyle öne çıkan uluslararası öneme sahip bir sulak alandır. Dünya ölçeğinde Önemli Doğa Alanı ve Önemli Kuş Alanı olan Gediz Deltası’nın UNESCO Dünya Doğa Mirası Listesi'ne alınması için çalışmalar devam etmektedir.